Earth Overshoot Day viel nog nooit zo vroeg: voor dit jaar is onze aarde eigenlijk al ‘opgebruikt’

Earth Overshoot Day viel nog nooit zo vroeg: voor dit jaar is onze aarde eigenlijk al ‘opgebruikt’

air air pollution chimney clouds
Photo by Pixabay on Pexels.com

Het is 1 augustus en ook “Earth Overshoot Day”. Dat is de symbolische dag van het jaar waarop de grondstoffen van de aarde voor dit jaar uitgeput zijn. Anders gezegd: op 7 maanden tijd hebben we verbruikt wat de aarde op één jaar kan produceren of regenereren. Dit jaar valt die Overshoot-dag twee dagen vroeger dan vorig jaar. Meer nog: het is de vroegste Earth Overshoot Day ooit. Die groeiende impact heeft meerdere gevolgen, en daarom is het streefdoel om de trend te keren: “Vooral bij jonge mensen zien we al het verschil”.

De internationale organsatie Global Footprint Network maakt elk jaar opnieuw dezelfde rekenoefening op basis van onze ecologische voetafdruk: hoeveel CO2 stoten we samen uit, hoeveel hout verbruiken of verbranden we, hoe wonen we, gooien we veel eten weg en eten we veel of weinig vlees enz. (onderaan deze pagina vindt u een link naar een tool waarmee u in enkele minuten uw eigen voetafdruk kan berekenen, en een gedetailleerde score ontvangt).

Daar waar we een kleine 50 jaar geleden goed zaten – we gingen toen pas enkele dagen voor het einde van het jaar in het rood – is de datum steeds vroeger gaan vallen daarna. Het grote probleem is en blijft CO2, dat ongeveer 60 procent van het berekende totaal uitmaakt.

De mensheid stoot meer koolstofdioxide uit dan onze bossen en onze oceanen kunnen absorberen, we halen meer vis uit de zee en kappen meer bomen dan er jaarlijks kunnen bijgroeien, we zetten ook meer natuur om in beton of landbouwgrond.

Gemiddeld wordt de aarde 1,7 keer sneller uitgeput dan het ecosysteem van de planeet aankan om zichzelf te herstellen. Anders gezegd: de aarde zou eigenlijk 1,7 keer groter moeten zijn om onze groeiende voetafdruk de baas te kunnen. Experts verwachten dat we, voor we halfweg zijn deze eeuw, aan twee aardes zullen zitten. “De gevolgen van de ecologische overconsumptie worden nu al overal te wereld duidelijk”, zegt het WWF: “Ontbossing, droogtes, verwoestijning en erosie, droogtes, zoetwatertekort, verlies aan biodiversiteit en de ophoping van broeikasgassen.”

De VS en Canada gaan al midden maart in het rood, België begin april

De bovengenoemde cijfers gaan over ’s werelds gemiddelde. Maar ook over de landen afzonderlijk is wel iets te zeggen. De rijke (vaak westerse) landen leven veel meer boven de stand van de aarde dan armere landen. Qatar bijt de spits af: daar bereiken ze al op 9 februari Overshoot Day. Het eerste grote westerse land op de lijst is de VS, dat vanaf 15 maart in het rood gaat, van dichtbij gevolgd door Canada.

Ook België doet het niet goed: hier bij ons bereiken we de jaarlimiet al op 2 april, waarmee we slechter doen dan de meeste Europese landen. Om onze huidige levenswijze beheersbaar te houden voor de aarde, zou België ruim 6 keer zo groot moeten zijn, maar dan met hetzelfde aantal inwoners en dezelfde industriële activiteit. Of omgekeerd gesteld: in de ideale wereld zouden we zes keer beter moeten doen dan nu.

Aan het andere eind van de lijst staan vooral minder rijke landen. Vietnam landt op 21 december, Marokko op 17 december.

We staan nog altijd zelf aan het roer
Toch hoeft het niet enkel slecht nieuws te zijn: we staan nog altijd zelf aan het roer, en kunnen onze voedseloverschotten reduceren, ecologischer gaan wonen en minder CO2 gaan uitstoten. Alleen: over dat laatste wordt al jaren onderhandeld, terwijl in de dagdagelijkse werkelijkheid de CO2-uitstoot allesbehalve drastisch daalt. En zelfs al zouden we morgen – in theorie – plots nul CO2 uitstoten, dan nog zal dat lang doorwerken in de klimaatopwarming, omdat die CO2-hoeveelheid een beetje is als een tanker: als je de motor afzet, gaat die ook niet meteen tot stilstand komen.

Steden, energie, voedsel en bevolking
Hoe dan ook, experts zien vier uitdagingen op ons afkomen: steden, energie, voedsel en bevolking. “Tegen 2050 zal wellicht 80 procent van de mensen in steden wonen. In die steden moeten we dus voor een goede balans zorgen”, zegt Global Footprint Network. Wat energie betreft, moeten we de transitie naar koolstofvrij zo snel mogelijk maken. Qua voedsel, moeten we proberen zoveel mogelijk lokaal te produceren. En hoe minder de wereldbevolking aangroeit, hoe beter voor de globale voetafdruk.

MoveTheDate: volgend jaar vijf dagen later?
De VN bekijkt het positief, en wijst erop dat als we elk jaar de datum weer vijf dagen naar achteren kunnen schuiven, we in 2050 opnieuw rond het jaareinde kunnen uitkomen. Op sociale media is een campagne opgestart ander de hashtag #movethedate . De Franse minister van Ecologie Nicolas Hulot postte voor de gelegenheid zelfs een lang filmpje op Twitter om zijn engagement te onderstrepen en mensen op te roepen actie te ondernemen, “want samen kunnen we het verschil maken.” (zie onder).

Ook Sofie Luyten van WWF België is positief: “We denken dat we die trend echt kunnen keren.” Ook zij hoopt de datum volgend jaar vijf dagen naar achteren te duwen. “Vooral bij jonge mensen zien we het verschil. Zij denken al meer aan die circulaire economie en minder vlees eten”, zegt ze in “De wereld vandaag.”

Bron

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.